MFA i EDR w JST
Jak zabezpieczyć konta i komputery urzędu?
W mediach niejednokrotnie pojawiają się informacje na temat ataków ransomware w jednostkach publicznych. Bardzo często zaczyna się od jednej wiadomości, która na późniejszych etapach służy do wyłudzenia danych lub środków. Zainfekowany komputer rozprzestrzenia ransomware dalej.
Przykładami rozwiązań są MFA i EDR, które zostały także wskazane w październikowych rekomendacjach Pełnomocnika Rządu ds. Cyberbezpieczeństwa. Ważne, by pamiętać o obowiązkach wynikających z KSC i ich wdrożeniu w jednostkach do 3 kwietnia 2027.
MFA w urzędzie – konta priorytetowe
Uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA, w wariancie dwuskładnikowym – 2FA) wymaga dodatkowego potwierdzenia logowania, dzięki czemu wykradzione hasło nie wystarcza do przejęcia konta. Wdrożenie MFA w urzędzie należy rozpocząć od kont administratorów, dostępu zdalnego i VPN oraz poczty. W kolejnych krokach należy zabezpieczyć systemy finansowe, kadrowe i panele dostawców.
Dla administratorów warto zadbać o klucze sprzętowe FIDO2 odporne na phishing. Aplikacja z kodami to praktyczna alternatywa, ponieważ SMS słabiej chroni przed wyłudzeniem. Sposób odzyskiwania dostępu bez omijania MFA i ograniczenia kont współdzielonych są kolejnymi aspektami, jakie należy uwzględnić w swoich działaniach.
EDR w urzędzie gminy
Antywirus głównie wykrywa i blokuje złośliwe oprogramowanie. EDR (Endpoint Detection and Response) analizuje także zachowanie programów i ułatwia ustalenie przebiegu ataku. Przy próbie szyfrowania plików może pomóc zatrzymać szkodliwy proces i odizolować stację roboczą od sieci, zależnie od konfiguracji rozwiązania.
Trzeba pamiętać, że EDR nie zastąpi reakcji człowieka, dlatego należy wskazać osobę, która odbierze alarm, sprawdzi go i podejmie decyzję. Gdy informatyk nie ma możliwości monitorowania zdarzeń, warto rozważyć zewnętrzną usługę reagowania (MDR/SOC).
MFA, EDR i obowiązki JST wynikające z ustawy o KSC
Nowelizacja ustawy o KSC, wdrażająca NIS2, wymaga środków dobranych do ryzyka. Rekomendacja Pełnomocnika Rządu z 15 października 2026 r. wskazuje obowiązkowe stosowanie MFA w poczcie, dostępie zdalnym, systemach krytycznych i na kontach uprzywilejowanych. Co istotne, jest to zalecenie pomocnicze, którego nie należy traktować jako odrębny powszechny nakaz ustawowy.
Starostwa powiatowe oraz urzędy gmin zatrudniające co najmniej 50 osób w przeliczeniu na etaty na podstawie umowy o pracę (stan na 1 stycznia) są co do zasady podmiotami kluczowymi. Mniejsze urzędy gmin są zwykle podmiotami ważnymi. Termin dostosowania do nowych obowiązków dla jednostek objętych nowelizacją to 3 kwietnia 2027 r. Za organizację zabezpieczeń i zaplanowanie środków odpowiada kierownik podmiotu (art. 8c–8d).
Licencje EDR po Cyberbezpiecznym Samorządzie
Termin realizacji grantów Cyberbezpieczny Samorząd wydłużono do 30 września 2026 r. W przypadku zakupu subskrypcji w ramach tych środków, konieczne jest sprawdzanie daty końca subskrypcji, liczby chronionych komputerów, aktualizacji i zakresu wsparcia. Aby utrzymać ciągłość zabezpieczeń, w budżecie na 2027 r. należy wziąć pod uwagę nie tylko odnowienie EDR, lecz także obsługę alertów.
Plan wdrożenia MFA i EDR w JST
1. Wykaz kont administratorów, skrzynek, systemów i komputerów.
2. Włączenie MFA na kontach wysokiego ryzyka; weryfikacja logowania awaryjnego.
3. Weryfikacja czy ochrona EDR działa na wszystkich wskazanych stacjach.
4. Wyznaczenie osoby do obsługi alertów i izolowania zainfekowanego komputera.
5. Zapis ryzyka, wyjątków i zasady kontroli dostępu w dokumentacji SZBI.
6. Testy reakcji na phishing i odtworzenia danych z kopii zapasowej.
Jak wykazać skuteczność zabezpieczeń?
Zachowanie wykazu kont objętych MFA, raport stacji chronionych EDR, wyniki przeglądów uprawnień i potwierdzenia obsługi alarmów stanowią dowód dla kontrolujących jednostkę. W prowadzeniu rejestru aktywów, analizy ryzyka i dokumentacji SZBI może pomóc Zeto ZODO.
Jeśli chcesz ocenić luki, ZETO realizuje audyty cyberbezpieczeństwa JST, skany podatności i testy socjotechniczne. Więcej o oszustwach e-mailowych przeczytasz w artykule „Phishing i BEC w JST”.
Najczęstsze pytania
Czy MFA jest obowiązkowe w małym urzędzie? Małe urzędy gmin są co do zasady podmiotami ważnymi. Ustawa wymaga ochrony dostosowanej do ryzyka, a rekomendacja rządowa wskazuje MFA dla kluczowych dostępów.
Czy EDR zastępuje antywirusa? To zależy od produktu: wiele rozwiązań EDR ma także funkcje antywirusowe. Ważniejsze od nazwy narzędzia są skuteczna konfiguracja, pełne pokrycie stacji i obsługa alarmów.
